Kort antwoord op veelgestelde vragen over voeding bij kanker
Ik heb kanker, wat kan ik nu het beste eten?
Wat je het beste kunt eten als je kanker hebt, hangt af van jouw persoonlijke situatie en behoefte. Er is niet één voedingsadvies dat voor iedereen met kanker hetzelfde is. Tijdens een behandeling kan bijvoorbeeld extra aandacht nodig zijn voor voldoende energie en eiwitten, het behouden van spiermassa en het voorkomen van ondervoeding.
Is voeding belangrijk als je kanker hebt?
Ja, voeding kan een belangrijke rol spelen als je kanker hebt. Kanker vraagt veel energie van je lichaam, zowel bij beginnende klachten als tijdens de behandeling en het herstel daarna. In het interview wordt daarom het belang benoemd van aandacht voor voeding en het zo goed mogelijk behouden van je fysieke gesteldheid.
Mijn eten smaakt anders door kanker / chemotherapie, wat nu?
Door de tumor zelf of door behandelingen zoals chemotherapie kan je smaak veranderen. Hierdoor kun je minder zin krijgen om te eten. Als je daarnaast vermoeid bent, kan ook het klaarmaken van eten lastiger worden. Een diëtist kan kijken welke voeding past bij jouw situatie en behoefte.
Ik ben afgevallen tijdens mijn behandeling voor kanker. Wat nu?
Wanneer je tijdens je behandeling te veel afvalt, kan het nodig zijn om je voeding aan te passen. Het voorkomen van ondervoeding en het behouden van spiermassa zijn belangrijke aandachtspunten die in het interview worden genoemd. Wat jij precies nodig hebt, hangt af van jouw persoonlijke situatie.
Moet ik naar een diëtist nu ik kanker heb?
Het kan verstandig zijn om al vroeg aandacht te besteden aan je voeding en een diëtist te betrekken. Marloes ziet dat mensen soms denken dat ze hun voeding zelf wel kunnen regelen of ermee wachten tot na de behandeling. In het interview vertelt ze juist dat eerder beginnen voordelen kan hebben. De huisarts kan rechtstreeks naar een diëtist verwijzen.
Voeding bij kanker: wat kun je het beste eten?
Als je te horen krijgt dat je kanker hebt, komt er in korte tijd ontzettend veel op je af. Onderzoeken, afspraken, behandelingen en onzekerheid. Je wordt meegenomen in een medische wereld die waarschijnlijk tot dat moment ver van je af stond.
En dan is er ook nog je voeding. Want wat heeft je lichaam nu nodig? Moet je anders gaan eten? En wat doe je als je afvalt of eten ineens heel anders smaakt?
Diëtist Marloes Louter-Hasenoot van Diëtistenpraktijk Samen in Balans werd samen met diëtist Maartje ter Riet geïnterviewd voor het tijdschrift Leef! over voeding bij kanker. In deze blog nemen we je mee in een aantal inzichten uit dit interview.
Voeding is misschien niet het eerste waar je aan denkt
Wanneer je net de diagnose kanker hebt gekregen, is het begrijpelijk dat voeding niet bovenaan je lijst staat.
Marloes vertelt in het interview dat iemand die net een diagnose heeft gekregen en met een behandeling begint, veel te verwerken heeft. Mensen denken volgens haar regelmatig dat ze hun voeding zelf wel kunnen regelen. Of ze besluiten er pas na de behandeling aandacht aan te besteden.
In de praktijk blijkt dat soms lastiger dan gedacht.
Marloes vergelijkt het met je lichaam voorbereiden op zwaar werk. Hoe eerder je daarmee begint, hoe meer profijt je ervan kunt hebben.
Waarom is voeding belangrijk als je kanker hebt?
Kanker vraagt veel van je lichaam en kost veel energie. Dat kan al spelen bij beginnende klachten, maar ook tijdens de behandeling en in de periode van herstel.
In het interview vertelt diëtist Maartje ter Riet dat het belangrijk is om de fysieke gesteldheid zo goed mogelijk te houden. Daarbij noemt zij onder andere voldoende eiwitten om spiermassa te behouden en aandacht voor het voorkomen van ondervoeding.
Dat betekent niet dat iedereen met kanker hetzelfde moet eten.
Integendeel: juist bij kanker kan de situatie van persoon tot persoon sterk verschillen.
Wat voor eten kun je het beste eten als je kanker hebt?
Er bestaat niet één soort voeding die voor iedereen met kanker het beste is. Het voedingsadvies hangt af van jouw situatie en van wat jouw lichaam op dat moment nodig heeft.
De één krijgt tijdens chemotherapie bijvoorbeeld te maken met gewichtsverlies en moet juist weer aankomen. Een ander heeft meer energie nodig of merkt dat eten minder aantrekkelijk wordt doordat smaken veranderen.
Ook later kan de voedingsvraag weer veranderen. In het interview wordt bijvoorbeeld beschreven dat vrouwen met borstkanker door hormoontherapie kunnen aankomen en daarna graag weer willen afvallen.
Daarom is voedingsadvies bij kanker maatwerk.
Als eten ineens anders smaakt
Kanker en de behandeling ervan kunnen ook invloed hebben op hoe eten smaakt.
In het artikel wordt beschreven dat zowel de tumor zelf als behandelingen zoals chemotherapie voor smaakverandering of een andere smaakbeleving kunnen zorgen. Daardoor kun je minder zin krijgen om te eten.
En daar kan nog iets bijkomen: vermoeidheid.
Wanneer je weinig energie hebt, kan zelfs eten klaarmaken veel vragen. Verschillende problemen kunnen zo tegelijkertijd invloed hebben op hoeveel je eet en wat je binnenkrijgt.
Juist dan kan het lastig zijn om zelf te bepalen wat op dat moment passend is.
"Met professionele hulp wil ik mijn lichaam zo lang mogelijk sterk houden"
Hoe belangrijk ondersteuning kan worden, komt ook naar voren in het verhaal van een patiënt uit hetzelfde artikel in Leef!.
De patiënt, een vijftiger met uitgezaaide longkanker, vertelt hoe er na de diagnose in korte tijd enorm veel op hem afkwam. Hij voelde zich alsof hij werd geleefd en de controle kwijtraakte.
Bewegen was altijd belangrijk voor hem. Via het regionale oncologienetwerk kreeg hij ondersteuning om dit op een passende manier te blijven doen.
Maar ondertussen ontstond een ander probleem: hij viel te veel af.
Daarom wilde hij via het netwerk ook een gespecialiseerde diëtist raadplegen. Zijn motivatie verwoordde hij heel treffend:
"Met professionele hulp wil ik mijn lichaam zo lang mogelijk sterk houden."
Voor hem ging voeding dus niet simpelweg over gezond eten. Het ging om kracht houden voor de situatie waarin hij zich bevond en om ondersteuning krijgen van professionals die met hem meedenken.
Niet wachten tot voeding een probleem wordt
Het verhaal sluit aan bij iets wat Marloes in haar werk regelmatig ziet.
Na een diagnose ligt de aandacht begrijpelijkerwijs vooral bij de ziekte en behandeling. Voeding kan daardoor iets worden voor later.
Toch pleit Marloes ervoor om daar niet onnodig lang mee te wachten.
Juist vroeg in het traject kan gekeken worden naar wat jouw lichaam nodig heeft en of er veranderingen ontstaan waarop gereageerd moet worden.
De samenwerking met de huisarts is daarbij volgens Marloes essentieel. De huisarts kan rechtstreeks doorverwijzen naar een diëtist.
Samenwerken rondom kanker
Voeding is bovendien maar één onderdeel van de ondersteuning die iemand tijdens kanker nodig kan hebben.
Het artikel waarin Marloes werd geïnterviewd gaat over de samenwerking binnen het Eerstelijns Oncologie Netwerk Noordwijk/Noordwijkerhout. Binnen dit netwerk werken verschillende zorgprofessionals samen, waaronder huisartsen, fysiotherapeuten, diëtisten, ergotherapeuten, psychologen, oedeemfysiotherapeuten en wijkverpleegkundigen.
Daardoor kunnen zorgverleners waar nodig naar elkaar doorverwijzen en de begeleiding beter op elkaar laten aansluiten.
Ook rondom voeding kan samenwerking nodig zijn. In het artikel worden bijvoorbeeld situaties genoemd waarin slik-, kauw- of spraakproblemen spelen en samenwerking met andere zorgprofessionals zinvol kan zijn.
Voeding bij kanker is persoonlijk
Misschien is dat uiteindelijk wel het belangrijkste om te onthouden: voeding bij kanker is maatwerk.
Wat je nodig hebt, kan gedurende je ziekte en behandeling veranderen. Gewichtsverlies, smaakverandering, vermoeidheid of juist gewichtstoename kunnen allemaal een andere aanpak vragen.
Je hoeft daarom niet zelf tussen alle voedingsinformatie op zoek te gaan naar het perfecte antwoord.
Heb je kanker en heb je vragen over je voeding? Of merk je dat eten moeilijker wordt of dat je gewicht verandert? Dan kun je bespreken of begeleiding door een diëtist bij jouw situatie past.
Bron: Deze blog is gebaseerd op het artikel ‘Voeding bij kanker’ uit Leef!, geschreven door May-Lisa de Laat. Voor het oorspronkelijke artikel werden diëtisten Marloes Louter-Hasenoot en Maartje ter Riet geïnterviewd over voeding bij kanker. De inhoud is voor deze blog samengevat en bewerkt.